TEMBANG PANGKUR (PAUGERAN & ARTI)
🎵 Tembang Macapat Pangkur
Mengungkap Perjalanan Sunan Kalijaga & Nilai-Nilai Luhur Jawa
đź“‹ Paugeran Tembang Pangkur
- Guru Gatra: 7 (Jumlah Baris)
- Guru Wilangan & Guru Lagu: 8a - 11i - 8u - 7a - 12u - 8a - 8i
• Guru Gatra = Cacahe Larik (Jumlah Baris)
• Guru Wilangan = Cacahe Wanda (Jumlah Suku Kata tiap baris)
• Guru Lagu = Swara vokal aiueo ing wanda pungkasan tiap larik
🇮🇩 Tembang Pangkur Tema Kemerdekaan
Indonesia Mardhika (8a)
Bangsa kita kang tansah amengeti (11i)
Adil makmur kang ginayuh (8u)
Dhasare Pancasila (7a)
Ndang undange papat lima kanggo ngatur (12u)
Lambange manuk Garuda (8a)
Gendherane Merah Putih (8i)
✨ 10 Contoh Tembang Pangkur dan Artinya
Mingkar mingkuring angkara
Akarana karenan mardi siwi
Sinawung resmining kidung
Sinuba sinukarta
Mrih kretarta pakartining ilmu luhung
Kang tumrap ing tanah Jawa
Agama ageming aji
Menghindari hawa nafsu angkara
Demi kesenangan mendidik anak
Terbalut keindahan dalam tembang
Diperpantas, ditata dengan seksama
Demi tersampaikannya ajaran luhur
Yang diperuntukkan tanah Jawa
Agama sebagai pakaian berharga
Jinejer ing wedhatama
Mrih tan kemba kembenganing pambudi
Mangke nedyan tuwa pikun
Yen tan mikani rasa
Yekti sepi sepa lir sepahasamun
Samasane pakumpulan
Goyak-ganyuk nglelingsemi
Telah disebutkan dalam wedhatama
Agar tidak tergenang genangan daya upaya
Sebab meskipun tua dan pikun
Jika tidak memahami rasa
Sungguh sepi hambar seperti sepah tersemar
Pada saat perkumpulan
Berperilaku memalukan
Nggugu karsaning priyangga
Ora nganggo peparah lamun angling
Lumuh ingaran balilu
Uger guru aleman
Nanging jamna ingkang wus waspadeng semu
Sinamun ing samudana
Sesadon ing adu manis
Menuruti kehendak diri sendiri
Tidak memakai perhitungan ketika berkata
Tidak mau dianggap bodoh
Hanya mencari pujian
Tetapi (bagi) orang yang waspada terhadap gelagat
Menyamarkan dengan sikap merendah
Menanggapi dengan ramah
Si pengung ora nglegewa
Sansayarda denira cacariwis
Angandhar-andhar angendhukur
Kandhane nora kaprah
Saya elok alangka longkanganipun
Si wasis waskhita ngalah
Ngalingi marang si pengung
Si bodoh tidak menyadari
Semakin bertambah-tambah dia banyak omong
Melantur kemana-mana
Bicaranya tidak masuk akal
Makin aneh tidak ada selanya
Si pintar memahami dan mengalah
Menutupi (kelakuan) si bodoh
Mangkono ngelmu kang nyata
sanyatane mung weh reseping ati
Bungah ingaranan cubluk
sukeng tyas yen denina
Nora kaya si punggung anggung gumrunggung
Ugungan sadina-dina
Aja mangkono wong urip
Demikianlah ilmu yang sejati
Sebenarnya hanya menyenangkan hati
Gembira bila dianggap bodoh
Senang hati bila dihina
Tidak seperti si dungu yang sombong dan banyak suara
Ingin dipuja setiap hari
Jangan demikianlah hidup dalam pergaulan
Uripe sapisan rusak
Nora mulur nalare ting saluwir
Kadi ta guwa kang sirung
Sinerang ing maruta
Gumarenggeng anggereng anggung gumrunggung
Pindha padhane si mudha
Prandene paksa kumaki
Hidup sekali saja rusak
Tidak berkembang akalnya berantakan
Bagai gua yang angker
Diterjang angin
Bergemuruh bergema tanpa makna
Seperti itulah anak muda yang kurang ilmu
Tetapi sangat angkuh
Sekar pangkur kang winarna
Lelabuhan kang kanggo wong urip
Ala lan becik puniku
Prayoga kawruhana
Adat waton puniku dipun kadulu
Miwa ingkang tatakrama
Den keesthi siyang ratri
Tembang pangkur yang dilantunkan
Adalah tuntunan hidup bagi manusia
Segala yang baik maupun buruk itu
Sebaiknya dipahami dan disadari dengan benar
Adat, aturan, dan pedoman hidup itu harus dijadikan pegangan
Demikian pula tata krama dan sopan santun
Seyogianya dijaga dan diamalkan siang maupun malam
Yuda kenaka carita
Pinethik ing sajroning Kitab Suci
Gusti Allah pan wus dhawuh
Lamun sira kuwasa
Gek age enggal budhala sira iku
Budhal marang Baitullah
Anindakna munggah kaji
Cerita dalam tembang Pangkur
Diambil dari Kitab Suci
Tuhan sudah memerintahkan
Jika engkau kuasa (mampu)
Cepat-cepat segera berangkat
Pergi ke Baitullah
Mengerjakan ibadah haji
Purna mungkur sasi Ruwah
Njlirit alit praptane Sang Sandra di
Murwani pakaryan tuhu
Dhawuhe Kang Kuwasa
Sugeng rawuh marhaban Romadlon agung
Wulan agung candra suci
Lewat sudah bulan Ruwah
Njlirit kecil datangnya bulan pertama
Mulai pekerjaan benar
Perintah Yang Kuasa
Selamat datang bulan Romadon yang agung
Saya menyambut kedatanganmu
Bulan besar bulan suci
Carita kang wus kawuntas
Tata cara myang adat kaum tani
Sawuse pari meh ngundhuh
Ani-ani pisanan
Datan kena tumindak agrusa-grusu
Kudu manut ing tatanan
Kang aran dicara methik
Cerita yang sudah lampau
Tata cara dan adat kaum tani
Ketika pagi hampir dipanen
Memetik padi pertama kali
Tidak boleh bertindak gegabah
Harus ikut aturan
Yang dinamakan cara memetik
Sumber: Kajian Serat Wedatama, Macapat Tembang Jawa Indah dan Kaya Makna, dan Macapat Modern Dalam Sastra Jawa

Post a Comment for "TEMBANG PANGKUR (PAUGERAN & ARTI)"