TEMBANG MACAPAT MIJIL (PAUGERAN & ARTI)
🌱 Tembang Macapat Mijil
Filosofi Kelahiran, Harapan, dan Ketabahan Hati
Dalam sejarah perkembangannya, tembang macapat tidak hanya diciptakan oleh satu orang, melainkan oleh beberapa wali dan bangsawan seperti Sunan Giri Kedaton, Sunan Bonang, Sunan Kalijaga, Sultan Pajang, dan lainnya. Mijil merupakan tembang macapat tahap kedua yang melambangkan kelahiran atau awal kehidupan, sarat akan makna belas kasih, harapan, ketabahan, dan cinta.
đź“‹ Paugeran Tembang Mijil
Tema: Belas kasih, harapan, ketabahan, dan cinta. Digunakan sebagai media nasihat agar manusia kuat dan tabah menjalani kehidupan.
✨ 12 Contoh Tembang Mijil dan Artinya
Poma kaki padha dipun eling,
ing pitutur ingong,
sira uga satriya arane,
kudu anteng jatmika ing budi,
ruruh sarta wasis,
samubarangipun.
Cucuku ingatlah/perhatikanlah
akan nasihatku/petunjukku
kalian juga seorang kesatria
harus tenang dan santun dalam perbuatan
rendah hati serta cekatan/pintar
dalam semua hal
Dedalane guna lawan sekti,
kudu andhap asor,
wani ngalah luhur wekasane,
tumungkula yen dipundukani,
bapang den simpangi,
ana catur mungkur.
Jalannya orang berilmu
harus rendah hati
berani mengalah bagus hasilnya
jangan membantah ketika dinasihati
jauhilah pesta pora
jauhilah pergunjingan
Wigatekna wong manis sayekti,
pitutur kang maton,
sining jagat ana wekase,
kudu nrimo jero ning padha urip,
nyuda nepsu yek tentrem,
jero ning kalbu.
Perhatikan anak cantikku
nasehat yang tetap
isi alam raya ini tidak ada akhirnya
harus menerima dengan lapang dada
mengurangi nafsu agar tentram
dalam hati
Madya wengi kentarnya mangikis,
sira sang lir anom,
saking taman miyos butulane,
datan wonten cethine udani,
lampahe lestari,
wus ngambah marga gung.
Tengah malam suasana menakutkan
dia sang pemuda
dari taman lewat pintu belakang
tidak ada yang mengetahui
perjalanannya selamat
sudah sampai jalan besar
Lan densami mantep maring becik,
lan ta wekas ingong,
aja kurang iya panrimane,
yen wus tinitah maring Hyang Widhi,
ing badan puniki,
wus papancenipun.
Dan selalu mantap dalam kebaikan
dan juga pesanku
jangan sampai kurang syukurnya
jika sudah menjadi kehendak Tuhan
kepada diri ini
sudah menjadi ketetapan-Nya
Lan den nedya prawira ing batin,
nanging aja katon,
sasabana yen durung mangsane,
kekendelan aja wani mingkis,
wiweka ing batin,
den samar den semu.
Dan tumbuhkanlah sikap satria dalam batin
namun jangan ditunjukkan
sembunyikan sampai pada waktunya
keberanianmu jangan sampai hilang
tatalah batinmu
agar menjadi samar dan semu
Ana wong narima wus titahing,
Hyang pan dadi awon,
lan ana wong tan nrima titahe,
ing wekasan iku dadi becik,
kawruhana ugi,
aja salang surup.
Ada orang menerima takdir Tuhan namun menjadi tidak baik
dan ada orang tidak bisa menerima takdir
pada akhirnya menjadi baik
pahami juga hal itu
jangan salah memaknai
Yen wong bodho kang tan nedya ugi,
tatakan titiron,
a narima ing titah bodhone,
iku wong narima nora becik,
dene ingkang becik,
wong ngupaya iku.
Jika orang bodoh tidak berupaya bertanya dan mencontoh
hanya ikhlas dengan kebodohannya
itu orang ikhlas tapi tidak baik
sedangkan yang baik
adalah orang yang berusaha mengubahnya
Urip kudu eling mrang gusti,
adoh tindak nistho,
gedheke amal sarto imane,
kudu ikhlas lan narimo yekti,
gemi lan setiti,
legowo ing ndriyo.
Hidup harus mengingat Tuhan
jauhi tindakan tidak baik
perbanyak amal dan iman
harus ikhlas dan menerima keadaan
hemat dan hati-hati
rela/tabah dalam hati
Sing waspada sarta padha eling,
aja nganti lowong,
sregep ndedonga lan prihatine,
asih tresna aja padha lali,
tumraping sasami,
srawung sarta tulung.
Selalu waspada dan ingat
jangan sampai terlewatkan
rajin berdoa dan memperhatikan
cinta kasih jangan dilupakan
untuk sesama manusia
bermasyarakat dan tolong-menolong
Singgah singgah suminggah sumisih,
sumisih kang adoh,
suminggaha mring mula asale,
sumisiha saka praja mami,
sun caraka balik,
paringin Hyang Agung.
Berdoalah menyingkirkan hal buruk agar pergi jauh
kembalilah ke tempat asalmu
pergilah dari negeriku
jangan kembali
saya berdoa ya Tuhan Yang Agung
Wulan estri kang wus palakrami,
lamun pinitados,
amengkoni mring balewismane,
among putra marusentan abdi,
den angati-ati,
ing sadurungipun.
Nasihat untuk wanita yang sudah bersuami
berupayalah untuk dipercaya
melindungi rumah tangga
mengasuh anak, keluarga, dan suami
berhati-hatilah
sebelum melakukan sesuatu
Sumber: detikJateng & Buku "Macapat Tembang Jawa Indah dan Kaya Makna" (Kemdikbud, 2018)

Post a Comment for "TEMBANG MACAPAT MIJIL (PAUGERAN & ARTI)"