TEMBANG MACAPAT MIJIL (PAUGERAN & ARTI)

🌱 Tembang Macapat Mijil

Filosofi Kelahiran, Harapan, dan Ketabahan Hati

Dikutip dari detikJateng & buku "Macapat Tembang Jawa Indah dan Kaya Makna" (2018) terbitan Kemdikbud.

Dalam sejarah perkembangannya, tembang macapat tidak hanya diciptakan oleh satu orang, melainkan oleh beberapa wali dan bangsawan seperti Sunan Giri Kedaton, Sunan Bonang, Sunan Kalijaga, Sultan Pajang, dan lainnya. Mijil merupakan tembang macapat tahap kedua yang melambangkan kelahiran atau awal kehidupan, sarat akan makna belas kasih, harapan, ketabahan, dan cinta.

đź“‹ Paugeran Tembang Mijil

Guru Gatra 6 baris/larik setiap pada
Guru Wilangan 10, 6, 10, 10, 6, 6
Guru Lagu i, o, e, i, i, u

Tema: Belas kasih, harapan, ketabahan, dan cinta. Digunakan sebagai media nasihat agar manusia kuat dan tabah menjalani kehidupan.

✨ 12 Contoh Tembang Mijil dan Artinya

1

Poma kaki padha dipun eling,

ing pitutur ingong,

sira uga satriya arane,

kudu anteng jatmika ing budi,

ruruh sarta wasis,

samubarangipun.

Artinya:

Cucuku ingatlah/perhatikanlah

akan nasihatku/petunjukku

kalian juga seorang kesatria

harus tenang dan santun dalam perbuatan

rendah hati serta cekatan/pintar

dalam semua hal

2

Dedalane guna lawan sekti,

kudu andhap asor,

wani ngalah luhur wekasane,

tumungkula yen dipundukani,

bapang den simpangi,

ana catur mungkur.

Artinya:

Jalannya orang berilmu

harus rendah hati

berani mengalah bagus hasilnya

jangan membantah ketika dinasihati

jauhilah pesta pora

jauhilah pergunjingan

3

Wigatekna wong manis sayekti,

pitutur kang maton,

sining jagat ana wekase,

kudu nrimo jero ning padha urip,

nyuda nepsu yek tentrem,

jero ning kalbu.

Artinya:

Perhatikan anak cantikku

nasehat yang tetap

isi alam raya ini tidak ada akhirnya

harus menerima dengan lapang dada

mengurangi nafsu agar tentram

dalam hati

4

Madya wengi kentarnya mangikis,

sira sang lir anom,

saking taman miyos butulane,

datan wonten cethine udani,

lampahe lestari,

wus ngambah marga gung.

Artinya:

Tengah malam suasana menakutkan

dia sang pemuda

dari taman lewat pintu belakang

tidak ada yang mengetahui

perjalanannya selamat

sudah sampai jalan besar

5

Lan densami mantep maring becik,

lan ta wekas ingong,

aja kurang iya panrimane,

yen wus tinitah maring Hyang Widhi,

ing badan puniki,

wus papancenipun.

Artinya:

Dan selalu mantap dalam kebaikan

dan juga pesanku

jangan sampai kurang syukurnya

jika sudah menjadi kehendak Tuhan

kepada diri ini

sudah menjadi ketetapan-Nya

6

Lan den nedya prawira ing batin,

nanging aja katon,

sasabana yen durung mangsane,

kekendelan aja wani mingkis,

wiweka ing batin,

den samar den semu.

Artinya:

Dan tumbuhkanlah sikap satria dalam batin

namun jangan ditunjukkan

sembunyikan sampai pada waktunya

keberanianmu jangan sampai hilang

tatalah batinmu

agar menjadi samar dan semu

7

Ana wong narima wus titahing,

Hyang pan dadi awon,

lan ana wong tan nrima titahe,

ing wekasan iku dadi becik,

kawruhana ugi,

aja salang surup.

Artinya:

Ada orang menerima takdir Tuhan namun menjadi tidak baik

dan ada orang tidak bisa menerima takdir

pada akhirnya menjadi baik

pahami juga hal itu

jangan salah memaknai

8

Yen wong bodho kang tan nedya ugi,

tatakan titiron,

a narima ing titah bodhone,

iku wong narima nora becik,

dene ingkang becik,

wong ngupaya iku.

Artinya:

Jika orang bodoh tidak berupaya bertanya dan mencontoh

hanya ikhlas dengan kebodohannya

itu orang ikhlas tapi tidak baik

sedangkan yang baik

adalah orang yang berusaha mengubahnya

9

Urip kudu eling mrang gusti,

adoh tindak nistho,

gedheke amal sarto imane,

kudu ikhlas lan narimo yekti,

gemi lan setiti,

legowo ing ndriyo.

Artinya:

Hidup harus mengingat Tuhan

jauhi tindakan tidak baik

perbanyak amal dan iman

harus ikhlas dan menerima keadaan

hemat dan hati-hati

rela/tabah dalam hati

10

Sing waspada sarta padha eling,

aja nganti lowong,

sregep ndedonga lan prihatine,

asih tresna aja padha lali,

tumraping sasami,

srawung sarta tulung.

Artinya:

Selalu waspada dan ingat

jangan sampai terlewatkan

rajin berdoa dan memperhatikan

cinta kasih jangan dilupakan

untuk sesama manusia

bermasyarakat dan tolong-menolong

11

Singgah singgah suminggah sumisih,

sumisih kang adoh,

suminggaha mring mula asale,

sumisiha saka praja mami,

sun caraka balik,

paringin Hyang Agung.

Artinya:

Berdoalah menyingkirkan hal buruk agar pergi jauh

kembalilah ke tempat asalmu

pergilah dari negeriku

jangan kembali

saya berdoa ya Tuhan Yang Agung

12

Wulan estri kang wus palakrami,

lamun pinitados,

amengkoni mring balewismane,

among putra marusentan abdi,

den angati-ati,

ing sadurungipun.

Artinya:

Nasihat untuk wanita yang sudah bersuami

berupayalah untuk dipercaya

melindungi rumah tangga

mengasuh anak, keluarga, dan suami

berhati-hatilah

sebelum melakukan sesuatu

Sumber: detikJateng & Buku "Macapat Tembang Jawa Indah dan Kaya Makna" (Kemdikbud, 2018)

Post a Comment for "TEMBANG MACAPAT MIJIL (PAUGERAN & ARTI)"