KLASIFIKASI KATA DALAM BAHASA JAWA
PARAMASASTRA JAWA
Pamilahe Tembung Basa Jawa (Klasifikasi Kata)
Apa iku Tembung?
Tembung iku unit bahasa paling cilik sing nduweni teges. Ing Paramasastra Jawa, tembung dipilah dadi rong kategori utama:
Tembung iku unit bahasa paling cilik sing nduweni teges. Ing Paramasastra Jawa, tembung dipilah dadi rong kategori utama:
- Adhedhasar Jinis (Fungsi/Sintaksis)
- Adhedhasar Wujud (Bentuk/Morfologi)
A. ADHEDHASAR JINIS (10 Jinising Tembung)
1. Tembung Aran
Nuduhake jeneng wong, benda, utawa papan. Budi, meja, sekolah2. Tembung Kriya
Nuduhake tindakan utawa aktivitas. mlaku, mangan, turu3. Tembung Sipat
Njelasake kahanan utawa sifat. apik, ayu, gedhe4. Tembung Katerangan
Menehi keterangan waktu, tempat, cara. sesuk, ing kene, alon-alon5. Tembung Sesulih
Ngganti tembung aran (jeneng). aku, kowe, dheweke6. Tembung Wilangan
Nuduhake jumlah utawa urutan. siji, loro, telu7. Tembung Sambung
Nyambung rong ukara utawa klausa. lan, nanging, amarga8. Tembung Pangarep
Nunjukake hubungan ruang/waktu. ing, menyang, saka9. Tembung Sandhangan
Ngiringi tembung aran kanggo kepastian. Sang Prabu, Si Kancil10. Tembung Panyeru
Ungkapan perasaan utawa emosi. Wah!, Aduh!, Hai!B. ADHEDHASAR WUJUD (Bentuk)
Tembung Wod
Kata partikel pendek. Mung dumadi saka sawanda (satu suku kata).
meh, ge, ya, ta, koTembung Lingga
Kata dasar. Durung antuk imbuhan apa-apa nanging wis duwe teges.
turu, maca, omahTembung Andhahan
Kata berimbuhan. Wis owah amarga antuk ater-ater/panambang.
maca → macané, gawe → digawéTembung Kambang
Kata ulang. Tembung lingga sing diulang.
omah-omah, tetangga
💡 Catatan Imbuhan:
• Ater-ater: Awalan (N-, di-, ke-)
• Seselan: Sisipan (-um-, -el-)
• Panambang: Akhiran (-e, -ne, -i, -ake)
• Ater-ater: Awalan (N-, di-, ke-)
• Seselan: Sisipan (-um-, -el-)
• Panambang: Akhiran (-e, -ne, -i, -ake)
C. CONTO ANALISIS UKARA
Ukara: "Budi maca buku anyar ing perpustakaan sesuk."
| Tembung | Wujud | Jinis | Alasan |
|---|---|---|---|
| Budi | Lingga | Aran | Jeneng wong |
| Maca | Lingga | Kriya | Tindakan |
| Perpustakaan | Andhahan | Aran | Pustaka + per-an |
| Sesuk | Lingga | Katerangan | Wektu |
🎓 Uji Pemahamanmu!
Wis paham materine? Ayo coba kerjakno kuis interaktif ing ngisor iki kanggo ngukur kemampuanmu.
🚀 Mulai Kuis Interaktif
Matur Nuwun | Materi Paramasastra Jawa

Post a Comment for "KLASIFIKASI KATA DALAM BAHASA JAWA"