KLASIFIKASI KATA DALAM BAHASA JAWA

PARAMASASTRA JAWA

Pamilahe Tembung Basa Jawa (Klasifikasi Kata)

Apa iku Tembung?
Tembung iku unit bahasa paling cilik sing nduweni teges. Ing Paramasastra Jawa, tembung dipilah dadi rong kategori utama:
  1. Adhedhasar Jinis (Fungsi/Sintaksis)
  2. Adhedhasar Wujud (Bentuk/Morfologi)

A. ADHEDHASAR JINIS (10 Jinising Tembung)

1. Tembung Aran

Nuduhake jeneng wong, benda, utawa papan. Budi, meja, sekolah

2. Tembung Kriya

Nuduhake tindakan utawa aktivitas. mlaku, mangan, turu

3. Tembung Sipat

Njelasake kahanan utawa sifat. apik, ayu, gedhe

4. Tembung Katerangan

Menehi keterangan waktu, tempat, cara. sesuk, ing kene, alon-alon

5. Tembung Sesulih

Ngganti tembung aran (jeneng). aku, kowe, dheweke

6. Tembung Wilangan

Nuduhake jumlah utawa urutan. siji, loro, telu

7. Tembung Sambung

Nyambung rong ukara utawa klausa. lan, nanging, amarga

8. Tembung Pangarep

Nunjukake hubungan ruang/waktu. ing, menyang, saka

9. Tembung Sandhangan

Ngiringi tembung aran kanggo kepastian. Sang Prabu, Si Kancil

10. Tembung Panyeru

Ungkapan perasaan utawa emosi. Wah!, Aduh!, Hai!

B. ADHEDHASAR WUJUD (Bentuk)

1

Tembung Wod

Kata partikel pendek. Mung dumadi saka sawanda (satu suku kata).

meh, ge, ya, ta, ko
2

Tembung Lingga

Kata dasar. Durung antuk imbuhan apa-apa nanging wis duwe teges.

turu, maca, omah
3

Tembung Andhahan

Kata berimbuhan. Wis owah amarga antuk ater-ater/panambang.

maca → macané, gawe → digawé
4

Tembung Kambang

Kata ulang. Tembung lingga sing diulang.

omah-omah, tetangga
💡 Catatan Imbuhan:
Ater-ater: Awalan (N-, di-, ke-)
Seselan: Sisipan (-um-, -el-)
Panambang: Akhiran (-e, -ne, -i, -ake)

C. CONTO ANALISIS UKARA

Ukara: "Budi maca buku anyar ing perpustakaan sesuk."

Tembung Wujud Jinis Alasan
Budi Lingga Aran Jeneng wong
Maca Lingga Kriya Tindakan
Perpustakaan Andhahan Aran Pustaka + per-an
Sesuk Lingga Katerangan Wektu
🎓 Uji Pemahamanmu!

Wis paham materine? Ayo coba kerjakno kuis interaktif ing ngisor iki kanggo ngukur kemampuanmu.

🚀 Mulai Kuis Interaktif
Matur Nuwun | Materi Paramasastra Jawa

Post a Comment for "KLASIFIKASI KATA DALAM BAHASA JAWA"